Ik weet het nog als de dag van gisteren. Ik staarde naar het scherm en voelde het bloed uit mijn gezicht wegtrekken. Een fout in een contract van een collega. Geen klein tikfoutje in een functietitel of een verkeerde begindatum, nee. Een fout met een potentiële kostenpost van 10.000 euro aan extra kosten.
Tienduizend euro. In mijn hoofd zag ik de cijfers al rood oplichten op de balans.
Daar stond ik dan, met een knoop in mijn maag die met de seconde strakker werd aangetrokken. Wat doe je op zo’n moment? De verleiding om het weg te moffelen is op zo’n moment menselijk. Ik had ervoor kunnen kiezen om het simpelweg niet te vertellen en te hopen dat niemand het ooit zou merken. Ik had de schuld zelfs kunnen afschuiven op een afwezige collega; “Oh, dat moet daarvoor al zijn misgegaan.” Het was makkelijk geweest. Veilig. Althans, dat leek zo.
Met lood in mijn schoenen
Maar dat deed ik niet. Mijn geweten won het van mijn angst. Met lood in mijn schoenen liep ik naar de kamer van de directeur. Een man die ik op dat moment nog niet eens goed kende, wat de drempel alleen maar hoger maakte. Terwijl ik daar liep, bereidde ik me voor op het ergste. Zou hij gaan schreeuwen? Zou mijn professionaliteit direct bij het grofvuil worden gezet?
Ik stapte zijn kantoor binnen en legde de kaarten op tafel. “Ik heb een fout gemaakt, en het gaat om veel geld.”
En wat denk je? Hij bleef zitten, keek me aan en reageerde… rustig. Ongelooflijk relaxt zelfs. Geen preek, geen woede-uitbarsting, geen wijzende vinger. De opluchting die ik op dat moment voelde, was bijna fysiek voelbaar. Het gaf me de ruimte om niet te bevriezen in paniek, maar om in de actiemodus te schieten. Ik ben het direct gaan proberen op te lossen, en dat is uiteindelijk – weliswaar gedeeltelijk – gelukt. De schade bleef beperkt, maar de les was goud waard.
Fout of mislukking?
Dit voorval deed me direct denken aan het werk van Amy Edmondson. Zij is de autoriteit op het gebied van psychologische veiligheid en heeft diepgaand onderzoek gedaan naar hoe teams omgaan met feilbaarheid. De kernvraag die zij stelt is: mag je fouten maken? En nog belangrijker: wanneer is iets een ‘fout’ en wanneer noemen we het een ‘mislukking’?
Er zit namelijk een cruciaal verschil tussen die twee. Een fout maken is menselijk. Het overkomt de beste professional. Volgens Edmondson is een fout pas écht waardevol als je er met open vizier naar kijkt en ervan leert. Het is een incident waaruit nieuwe informatie voortkomt.
Een mislukking is echter een ander verhaal. In haar optiek is een mislukking een fout die je had kunnen voorkomen, maar waar je simpelweg niet van hebt willen leren. Het zijn de fouten die herhaald worden omdat ze in de doofpot belanden. Of de fouten die je niet deelt met je collega’s, waardoor zij precies dezelfde uitglijder moeten maken voordat de organisatie er iets wijzer van wordt. Dát vindt zij – en ik ook – een stuk minder handig.
De grens tussen leven en dood
In mijn geval was er gelukkig geen sprake van leven of dood. Er hing een prijskaartje aan, maar niemand raakte gewond. Maar denk eens aan ziekenhuizen of de luchtvaart. Daar zijn de belangen gigantisch. Hoe wil je dat een leidinggevende daar omgaat met fouten?
Als je een arts of verpleegkundige afstraft voor een eerlijke fout, creëer je een cultuur van angst. En angst is de vijand van leren. In een angstcultuur worden fouten verborgen, wat de kans op herhaling (en dus echte mislukkingen) alleen maar groter maakt. Wil je afstraffen zodat we er niet meer van leren? Of wil je ruimte toestaan, zodat er juist geleerd kan worden en de patiëntveiligheid op de lange termijn toeneemt?
Bouwen aan veiligheid
Als je als HR-professional of leidinggevende meer psychologische veiligheid op de werkvloer wilt, dan is inzetten op het delen van fouten essentieel. Het begint bij jezelf. Door te laten zien dat fouten gemaakt mogen worden zonder dat er direct een strafexpeditie volgt, open je de deur voor innovatie en groei.
Het gaat erom dat je laat zien dat de integriteit van de persoon belangrijker is dan de tijdelijke deuk in het budget. Wees de leider die rustig blijft als er 10.000 euro op het spel staat, want die rust verdient zich dubbel en dwars terug in loyaliteit en transparantie binnen je team.
Laten we fouten omarmen als leermomenten. Zolang we er maar voor zorgen dat het geen mislukkingen worden!
Zit jij momenteel in een organisatie waar fouten maken voelt als koorddansen zonder net? Of heb je zelf een ’10k-momentje’ gehad en weet je niet hoe je dit moet bespreken? Plan dan een impact sessie met me in. Dan kijken we samen hoe we die psychologische veiligheid in jouw team kunnen vergroten. Je staat er niet alleen voor!
Liefs,
Hedwig
